Toplumsal Bilinç Yükseltmede Hangi Yöntemler Kullanılmalıdır ?
Av. Şerif Ali MUTLU
Engelli bireyler, yalnızca fiziksel çevrede değil, toplumsal algılar ve tutumlar nedeniyle de çeşitli engellerle karşılaşırlar. Örneğin, “yardıma muhtaç” veya “eksik” bireyler olarak algılanmaları, onların topluma tam anlamıyla katılımını zorlaştırır. Bilinç yükseltme çalışmaları bu yanlış algıları yıkmayı ve engellilerin potansiyelini ortaya koymayı amaçlar.
Toplumsal Bilinç Yükseltmede Hangi Yöntemler Kullanılmalıdır?
- Eğitim ve Atölyeler: Okullarda, işyerlerinde ve topluluk merkezlerinde düzenlenen eğitimler, bireylerin engellilikle ilgili doğru bilgi edinmesini sağlar.
- Medya Kampanyaları: Televizyon, sosyal medya ve diğer platformlarda engelli bireylerin başarılarını ve günlük yaşamlarını gösteren içerikler farkındalık yaratır.
- Erişilebilirlik Uygulamaları: Kamu alanlarının ve hizmetlerin herkes için erişilebilir hale getirilmesi, farkındalıkla doğrudan ilişkilidir. Örneğin, rampaların yaygınlaştırılması ve işaret dili tercümanlarının kullanılması.
- Engelli Bireylerin Katılımı: Engelli bireylerin karar alma süreçlerinde aktif rol alması, toplumsal algının değişmesinde büyük bir etkendir.
Bilinç Yükseltmede Hedeflenen Olumlu gelişim ve Değişim için Bu yöndeki etkin çalışmalara hız kazandırılması gerekir.
Anılan çalışmaların amacı, engelliliğin, engelli bireyin bir eksikliği değil, toplumun uyum sağlayarak çözmesi gereken bir sorumluluk olduğu anlayışını yerleştirmektir. Uzun vadede, daha kapsayıcı bir toplum inşa etmek ve herkesin eşit fırsatlara sahip olduğu bir dünya yaratmak hedeflenmelidir.
Türkiye’de engellilikle ilgili toplumsal bilinç yükseltme konusunda yeterli olmasa da bazı çalışmalar yapılıyor. Hem kamu kurumları hem de sivil toplum kuruluşları (STK’lar), engellilerin haklarını savunmak, farkındalığı artırmak ve toplumu bilinçlendirmek için bir miktar etkin sayılabilecek projeler yürütüyorlar. Örneğin:
Kamu Kurumlarının Çalışmaları
- “Erişilebilirlik” Kampanyaları: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, kamu binalarının, toplu taşıma araçlarının ve sokakların engelliler için erişilebilir hale getirilmesi adına ilgili kamu kurum ve kuruluşları ve özellikle yerel yönetimler yönünden bilinçlendirme çalışmaları yapmaya çaba gösteriyor. Ne yazık ki, 5378 Sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana 19 yıllık süreçte fiziki erişilebilirlik konusunda hiç de etkin gelişmeler sağlanamadığını görüyoruz.
- Engelliler Haftası: 3 Aralık Dünya Engelliler Günü: Her yıl Mayıs ayında düzenlenen Engelliler Haftası’nda ve 03 Aralık Dünya Engelliler Gününde, seminerler, konferanslar ve farkındalık etkinlikleri ile engellilik konusunda toplumsal duyarlılık artırılmaya çalışılıyor. Anılan etkinliklerin toplumun belirli kesimleri arasında kapalı devre yapılması nedeni ile çok da yararlı sonuçlar oluşturduğundan bu gün için söz etmemiz olanaklı görülmüyor.
- Medya Kampanyaları: Kamu spotları ve televizyon programları aracılığıyla engellilerin toplumdaki yeri ve hakları hakkında mesajlar yayınlanıyor. Bu spotların da çarpıcı ve etkili mesajlar olmadığından, toplumsal bilinç yükseltmede etkin olamadığı görülüyor.
Türkiye’de bilinç yükseltme çalışmaları son yıllarda bir miktar hız kazanmış görünmekle birlikte klişe cümleler ve tanıtım spotlarının toplum nezdinde engellilere ve haklarına dair bilinç yükseltme konusunda yeteri kadar etkili olamadığı görülüyor. Dolayısı ile bu alanda etkinliğin ve farkındalığın oluşabilmesi, toplumsal önyargıların tamamen yıkılması ve herkesin eşit fırsatlara sahip olması için daha fazla çaba, irade ve mücadele gerekiyor.